Gezond ouder worden betekent niet dat alles moet kunnen zoals vroeger. Het betekent vooral dat mensen zo lang mogelijk met plezier kunnen blijven doen wat zij belangrijk vinden. Zelf boodschappen doen, een wandeling maken, op bezoek gaan bij familie of genieten van een hobby. Door goed voor het lichaam te zorgen en regelmatig te bewegen, wordt de kans groter om fit, zelfstandig en onafhankelijk te blijven.
Naarmate mensen ouder worden, verandert het lichaam. Door de spieren sterk te houden en het evenwicht te trainen, blijven mensen stevig op de been en wordt de kans op een val kleiner. Gelukkig is er zelf veel te doen om het risico op vallen te verkleinen. Met de juiste oefeningen, handige tips en kleine aanpassingen kan vaak al een groot verschil worden gemaakt.
Om meer bewustwording rondom valpreventie te creëren en 65-plussers te informeren en enthousiasmeren, is vanuit ‘Blijf Sterk Staan‘ een magazine ontwikkeld genaamd: Vitaal ouder worden in Parkstad.
Blijf Sterk Staan is een samenwerkingsverband op het gebied van valpreventie tussen de 16 Zuid-Limburgse gemeenten. Zuid-Limburg bestaat uit drie regio’s: de Westelijke Mijnstreek, Parkstad en Maastricht-Heuvelland.
Binnen de regio Parkstad werken zeven gemeenten samen aan het voorkomen van valincidenten bij ouderen: Heerlen, Kerkrade, Landgraaf, Brunssum, Voerendaal, Beekdaelen en Simpelveld. Vanuit deze regionale samenwerking is het magazine Vitaal ouder worden in Parkstad ontwikkeld.
Het magazine ‘Vitaal ouder worden in Parkstad’ is direct gericht aan thuiswonende 65-plussers, maar ook indirect aan familieleden, zorgprofessionals en anderen die interesse hebben in de thema’s vitaal ouder worden en valpreventie.
Het magazine laat zien hoe gezondheid, veiligheid en vitaal ouder worden op een positieve manier kunnen worden ondersteund. Daarbij staat het belang van bewegen centraal en wordt toegelicht hoe valpreventie kan bijdragen aan het behouden van vertrouwen, zelfstandigheid en mobiliteit.
Naast praktische informatie bevat het magazine persoonlijke ervaringen van deelnemers aan valpreventiecursussen. Zij vertellen wat deelname aan de cursus voor hen heeft betekend. Ook delen een fysiotherapeut en een ergotherapeut hun deskundigheid over onder meer bewegen, balans, spierkracht en het creëren van een veilige woonomgeving.
Met een combinatie van persoonlijke verhalen, deskundige inzichten en praktische informatie biedt het magazine inspiratie en handvatten om actief en zelfstandig ouder te worden en te blijven.
Het magazine is vanaf deze week te vinden op openbare plekken in Parkstad, zoals bibliotheken, huisartspraktijken, huiskamers en andere openbare plekken. Het magazine kan gratis mee naar huis genomen worden.
“Blijven bewegen is de sleutel tot minder vallen”
Vallen is één van de grootste risico’s voor ouderen. De gevolgen kunnen groot zijn: van een gebroken heup tot verlies van zelfstandigheid of minder vertrouwen om eropuit te gaan. Toch is er veel mogelijk om het risico op een val te verkleinen. Valpreventie speelt daarin een belangrijke rol. Maar wat houdt valpreventie precies in? We spraken met fysiotherapeut Linn, werkzaam in Parkstad, over valpreventie in de praktijk en hoe mensen met vertrouwen in beweging kunnen blijven.
“Veel mensen denken bij valpreventie meteen aan valtechnieken of het weghalen van losse kleedjes,” vertelt fysiotherapeut Linn. “Dat zijn natuurlijk onderdelen, maar valpreventie is veel breder. Het gaat erom dat mensen de juiste handvatten krijgen om zelf het risico op vallen zo klein mogelijk te maken.”
Daarom heeft Linn gekozen om de valpreventie cursus In Balans te geven. “Tijdens de valpreventiecursussen krijgen deelnemers niet alleen oefeningen om sterker en stabieler te worden, maar is er ook aandacht voor voeding, veiligheid in en rondom huis en gezond bewegen. Een diëtist en ergotherapeut sluiten daarom regelmatig aan bij de lessen. Het groepsgevoel werkt vaak extra
motiverend. Mensen stimuleren elkaar en merken dat ze niet de enigen zijn die onzeker zijn geworden.”
Volgens Linn is spierkrachtverlies één van de belangrijkste oorzaken van vallen. “Naarmate mensen ouder worden, neemt de spierkracht langzaam af. Daardoor voelen ze zich minder stabiel en worden dagelijkse bewegingen moeilijker. Na een val, of soms zelfs zonder dat iemand gevallen is, durven mensen minder te bewegen.
Ze vermijden activiteiten uit voorzichtigheid. Juist daardoor neemt de spierkracht verder af en wordt de kans op een (volgende) val groter. Zo ontstaat een vicieuze cirkel.” Opvallend genoeg gebeuren de meeste valpartijen niet buitenshuis, maar gewoon in de eigen woning. “Thuis voelen mensen zich veilig en zijn ze vaak minder alert. Even snel iets pakken of niet goed opletten bij een drempel is soms al voldoende om te struikelen. Alleen al door mensen hiervan bewust te maken, kunnen veel valincidenten worden voorkomen.”
Na afloop van een valpreventie cursus ziet Linn vaak mooie veranderingen. Toch vindt zij één resultaat het belangrijkst. “Veel deelnemers vertellen dat ze minder bang zijn om te vallen. Ze durven weer alleen boodschappen te doen, een wandeling te maken of familie te bezoeken. Dat herwonnen vertrouwen maakt misschien wel het grootste verschil in hun dagelijks leven.”
Pauline over de kracht van valpreventie
“Ik ben stabieler geworden én heb er nieuwe vriendinnen aan overgehouden”
Pauline is iemand die nooit graag stilzit. Zwemmen, dansen, fietsen, wandelen en kaarten: haar agenda is goed gevuld. Toch besloot ze deel te nemen aan een cursus valpreventie bij Fysiotherapie
Stofberg, op advies van fysiotherapeut Nino Wijnen. Daar heeft ze geen moment spijt van gehad.
“Ik val eigenlijk niet vaak,” vertelt Pauline. “Maar juist daarom leek het me verstandig om mee te doen. Hopelijk ben ik het vallen op deze manier voor.”
Al tijdens de cursus merkte ze dat de oefeningen effect hadden. “Mijn balans en spieren zijn duidelijk verbeterd. Ik voel me stabieler en zekerder.” Ook na afloop bleef ze actief met de oefeningen. “Het oefenboek pak ik nog regelmatig erbij om thuis verder te trainen.”
Maar de cursus bracht haar meer dan alleen een betere conditie. “Het was ontzettend gezellig. We waren met leeftijdsgenoten en de sfeer was heel fijn. Zelfs de deelnemers die wat minder fit waren, waren enthousiast. We vroegen na afloop zelfs of we de cursus nog een keer mochten volgen.”
De contacten die tijdens de cursus ontstonden, zijn gebleven. Regelmatig spreken de deelnemers met elkaar af. “We gaan samen wandelen, bijvoorbeeld rondom de vijver in Brunssum of in Schuttersveld. Daarna drinken we gezellig koffie, bijvoorbeeld in de Brikke Oave of het Schuttershüske. Eén van ons loopt met een rollator, maar daar houden we natuurlijk rekening mee.
Samen op pad gaan is juist het leuke.”
Voor Pauline is de conclusie dan ook duidelijk. “Ik zou de cursus zeker aanraden. Je wordt fitter, werkt aan je balans en zelfvertrouwen én je ontmoet nieuwe mensen. Voor mij was het een hele waardevolle ervaring.”
Hoe een ergotherapeut helpt om vallen te voorkomen en langer veilig thuis te blijven wonen.
Veel mensen denken pas aan valpreventie nadat ze een keer zijn gevallen. Dat merkt ergotherapeut Judy in haar dagelijkse werk. “Vaak kom ik pas in beeld als iemand al is gevallen en moet revalideren. Jammer, want juist vóór die tijd kunnen we veel doen om een val te voorkomen.”
Bij een bezoek aan huis ziet Judy regelmatig situaties die risico’s met zich meebrengen. Denk aan een drempel, een trap zonder trapleuningen of een hoge instap in de douche. Ook komt het vaak voor dat mensen nog geen rollator willen gebruiken, omdat ze vinden dat ze daar nog te jong voor zijn. “Achteraf hoor ik vaak: ‘Je had toch gelijk, ik heb er echt iets aan.’’
Een val heeft vaak meer gevolgen dan alleen een lichamelijke blessure. Veel ouderen worden onzeker en gaan minder naar buiten. Ze bewegen minder, worden afhankelijker van anderen en hebben vaker zorg nodig. “Terwijl er vaak nog veel mogelijk is. Met de juiste begeleiding, wat meer beweging en soms een kleine aanpassing in huis kunnen mensen juist langer zelfstandig blijven.”
Volgens Judy vinden sommige ouderen het lastig om veranderingen te accepteren. “Ze zeggen vaak: ‘Het is altijd goed gegaan, dus het zal nu ook wel goedkomen.’ Maar juist op tijd in actie komen kan veel problemen voorkomen.”
Gelukkig hoeft er niet altijd veel te gebeuren. Soms is een eenvoudige oplossing al voldoende. “Een meubel hoeft niet altijd weggehaald te worden, een verandering in meubel of in indeling kan veel verschil maken. Ook het accepteren van een hulpmiddel, zoals een rollator, kan een veilig gevoel geven.”
Een mooi voorbeeld is een man van 93 jaar met duizeligheidsklachten. Hij kleedde zich elke dag staand aan en uit. Daardoor was de kans groot dat hij zou vallen. Judy gaf hem het advies om zich zittend op bed aan te kleden, met behulp van een bedbeugel waar hij zich aan vast kan houden in plaats van de deurklink. “Daardoor kan hij zich nu weer veilig en zelfstandig aan- en uitkleden. Een kleine aanpassing met een groot resultaat.”
Veel mensen denken dat een ergotherapeut alleen hulpmiddelen verstrekt, maar het vak is veel breder. Een ergotherapeut kijkt samen met iemand hoe dagelijkse activiteiten veiliger en makkelijker kunnen worden uitgevoerd met hulpmiddelen of op een andere manier. Daarnaast geeft de ergotherapeut advies aan mantelzorgers en helpt bij het omgaan met vermoeidheid om overbelasting te voorkomen. Judy geeft aan: “Het doel is altijd hetzelfde: kwaliteit van leven zoveel mogelijk behouden.”
De belangrijkste boodschap? Blijf bewegen en bereid u op tijd voor op het ouder worden. Kijk kritisch naar uw woning, accepteer hulp als dat nodig is en blijf actief. Ook contact met anderen is belangrijk. Samen bewegen of deelnemen aan activiteiten helpt om fit en zelfstandig te blijven, maar is daarnaast ook gezellig. “Met kleine stappen kunt u vaak al een groot verschil maken voor uw gezondheid, veiligheid en kwaliteit van leven.”
Voor Hedy (70) uit Nuth was het duidelijk: er moest iets veranderen. Nadat ze opnieuw was gevallen, was de angst om te vallen alweer gegroeid. “Ik durfde minder en voelde me onzeker. Zo wilde ik niet verder.” Via haar dochter kwam Hedy in contact met Rachelle, vitaliteitsmakelaar in Beekdaelen. Hedy had een duidelijke hulpvraag: hoe kan ik sterker worden en het vallen voorkomen?
De valpreventiecursus waarvoor Hedy zich wilde aanmelden, startte pas enkele maanden later. In de tussentijd was stilzitten geen optie. Daarom keek Rachelle samen Hedy naar mogelijkheden om alvast aan haar kracht en balans te werken. Op deze manier werd Hedy in contact gebracht met een fysiotherapeut, zodat ze direct kon starten. “Er werd met mij meegedacht en alles werd goed geregeld. Dat gaf me meteen vertrouwen,” vertelt Hedy. Door de begeleiding en afstemming tussen verschillende professionals kon Hedy snel aan de slag met haar doelen.
Na de start bij de fysiotherapeut volgde de valpreventiecursus ‘In Balans’. De cursus heeft Hedy enorm geholpen op verschillende vlakken.
“Ik ben sterker en fitter geworden, maar misschien nog wel belangrijker: ik ben minder bang om te vallen. Ik durf weer alleen op pad te gaan en voel me onderdeel van een groep. Dat maakt een enorm verschil.”
Het resultaat van de cursus gaat verder dan alleen fysieke vooruitgang, ook mentaal is ze sterker geworden en ervaart ze meer sociale verbinding. Wat Hedy vooral waardeert, is de samenwerking tussen zorg-, welzijns- en beweegprofessionals. Door goede afstemming en persoonlijke begeleiding voelde zij zich gedurende de hele cursus ondersteund. Daarnaast werd er ook samen gekeken naar passend beweegaanbod, zodat Hedy ook na de cursus in beweging kan blijven.
Dit heeft Hedy gevonden bij een fitnesstrainer/fysiotherapeut die in de buurt sportlessen verzorgt voor mensen die bijvoorbeeld een valpreventiecursus hebben afgerond. De lessen vinden plaats bij Gitek Sport Centrum en worden gegeven door fysiotherapeut Philip, die zelf ook ervaring heeft met valpreventiecursussen.
Blijven bouwen aan vitaliteit
Inmiddels blijft Hedy werken aan haar fysieke en mentale gezondheid. Samen met haar man sport ze wekelijks en heeft ze zichzelf een nieuw doel gesteld: twee keer per week bewegen.
“We gaan gewoon door. Dit is geen tijdelijke oplossing, maar een nieuwe manier van leven én dat bevalt goed!” zegt Hedy met een grote glimlach.
Het verhaal van Hedy laat zien hoe passende ondersteuning, samenwerking tussen professionals en persoonlijk vervolgaanbod mensen kunnen helpen om sterker, zelfstandiger en met meer vertrouwen in beweging te blijven.